شرم در روان مهاجر: هیجان پنهانِ غربت
در میان هیجانهایی که ممکن است مهاجرت را همراهی کنند ــ اندوه، اشتیاق و امید ــ شرم میتواند یکی از خاموشترینشان باشد. اغلب مدتها پیش از آنکه بتوان آن را به زبان آورد، احساس میشود.
ممکن است وقتی پدیدار شود که در زبانی تازه دنبال واژهای میگردیم، قاعدهٔ اجتماعیِ روزمرهای را درست نمیفهمیم، یا درمییابیم که لهجهمان ما را متمایز میکند. آنچه برای دیگری جزئی به نظر میرسد، ممکن است احساس دردناکِ در معرض دید بودن یا به نحوی «کمتر بودن» را بیدار کند.
از منظر روانکاوی، شرم فراتر از یک اشتباه میرود. میتواند به حس ما از اینکه در چشم دیگران چه کسی هستیم دست بزند. برخی با کنارهگیری پاسخ میدهند؛ برخی با تلاش برای کمال، تا هیچ آسیبپذیریای دیده نشود.
شرم همچنین میتواند به انتظارات خانوادگی شکل دهد. پدر یا مادری که در جامعهای تازه احساس کوچکشدن میکند، ممکن است امیدهای عظیمی بر موفقیت فرزندش بار کند؛ گاه بیآنکه متوجه باشد چه بار عاطفیای را منتقل میکند.
این تجربهها اجتنابناپذیر نیستند و همهٔ مهاجران نیز آنها را حس نمیکنند. اما وقتی شرم حاضر است، میتواند حتی رویاروییهای معمولی را تهدیدآمیز کند.
سخنگفتن از شرم بیداوری ممکن است بهتدریج چنگ آن را سست کند. درمان میتواند آن نوع رابطهای را فراهم کند که در آن تجربههای دردناکِ در معرض دید بودن، دیدهشدن و تعلق کاوش شوند.
اگر شرم خاموشانه در زندگی در غربت همراهتان بوده، درمان میتواند فضایی باشد تا آن را نام ببرید، بفهمید و رابطهای مهربانتر با خودتان بسازید.


