دلتنگی برای وطن بهمثابه سوگ
وقتی از دلتنگی برای وطن حرف میزنیم، اغلب شبیه اندوهی گذرا به نظر میرسد ــ اشتیاق به خیابانها، غذاها یا چهرههای آشنا. اما برای بسیاری از مهاجران، دلتنگی بسیار عمیقتر است. این فقط دلتنگی برای خانه نیست؛ شکلی از سوگ است.
مهاجرت، حتی وقتی آزادانه انتخاب شده باشد، فقدان به همراه دارد. ضرباهنگ زبانی را از دست میدهیم که روزی ما را در بر میگرفت. حرکات و آیینهایی را از دست میدهیم که زندگی روزمره را طبیعی جلوه میدادند. حتی ممکن است آن نسخه از خودمان را از دست بدهیم که فقط در آن مکان وجود داشت. اینها فقدانهای کوچکی نیستند. در روان، بسیار شبیه مرگ یک عزیز طنین میاندازند.
از منظر روانکاوی، سوگ فرایندی آهسته و اغلب دردناک برای خداحافظی با چیزی است که دیگر بهتمامی بازنمیگردد. دلتنگی برای وطن همین فرایند است که به درون چرخیده: اندوهی خاموش برای سرزمین، آدمها و زندگیای که پشت سر ماندهاند. برخی آن را به شکل سنگینی در بدن حس میکنند و برخی بهصورت دردِ پیوستهٔ نبودن.

دشواری اینجاست که این سوگ بهندرت به رسمیت شناخته میشود. جامعه به ما میگوید «سازگار شو» یا «بگذر». اما آنچه از دست رفته را نمیتوان بهسادگی جایگزین کرد. بدون فضایی برای سوگواری، مهاجر ممکن است احساس گیرافتادن کند ــ گرفتار میان گذشتهای که رفته و اکنونی که ناتمام به نظر میرسد.
اما سوگ، اگر اجازهٔ بروز بیابد، میتواند دگرگونکننده هم باشد. با نامیدن دلتنگی بهعنوان اندوهِ سوگ، به خود اجازه میدهیم آن را حس کنیم و پاسش بداریم. بهتدریج، دردِ نبودن میتواند جا را برای پیوندهای تازه، معناهای تازه و شیوههای تازهٔ تعلق باز کند.
اگر متوجه شدهاید که دلتنگیتان سنگین است، تقریباً مثل سایهای که دنبالتان میکند، شاید ضعف نباشد ــ شاید سوگ باشد. و مثل هر اندوهی، شایستهٔ زمان، شفقت و فضایی امن برای بیانشدن است.
اگر با این اندوه خاموش زندگی میکنید، مایهٔ افتخار من خواهد بود که در جلسهای درمانی در این مسیر همراهتان باشم.


