احساس گناهِ جاگذاشتن خانواده در مهاجرت
مهاجرت بهندرت سفری فقط فردی است. وقتی میرویم، دیگران را هم پشت سر میگذاریم ــ پدر و مادر، خواهر و برادر، خانوادهٔ گسترده و گاه حتی فرزندان. در کنار امید و فرصت، بسیاری از مهاجران همراهی سنگین و خاموش با خود دارند: احساس گناه.
این احساس گناه میتواند شکلهای گوناگونی داشته باشد. ممکن است مثل صدایی بیاید که زمزمه میکند: «تو آنها را رها کردی.» یا به شکل فشاری دائمی برای موفقشدن، برای اثبات اینکه این فداکاری ارزشش را داشته است. برخی میان دو جهان دوپارهاند؛ جسمشان در یک مکان زندگی میکند و دلشان در جایی دیگر مانده است.
از منظر روانکاوی، این احساس گناه چیزی فراتر از یک احساس اخلاقی است. به پیوندهای ناهشیار وفاداری و عشق دست میزند. در بسیاری از فرهنگها، پیوندهای خانوادگی عمیقاً با هویت درآمیختهاند؛ جاگذاشتن آنها ممکن است حس خیانت داشته باشد؛ نه فقط به دیگران، بلکه به بخشی از خود. این میتواند به اضطراب، بیخوابی یا حتی دشواری در لذتبردن کامل از زندگی در غربت بینجامد ــ چون خودِ شادی ممکن است حس بیوفایی بدهد؛ «احساس گناهِ جاگذاشتن خانواده در مهاجرت».

اغلب این احساس گناه بار پویاییهای حلنشدهٔ خانوادگی را با خود دارد. شاید فرد همیشه فرزندِ «مسئول» بوده یا کسی که از او انتظار میرفت نانآور باشد. مهاجرت این نقشها را برهم میزند، اما قرارداد ناهشیار باقی میماند. حتی از دور، مهاجر ممکن است همچنان خود را بدهکار حس کند و در تعهداتی گرفتار باشد که برآوردنشان ممکن نیست.
و با این حال، احساس گناه نشانهٔ عشق هم هست. شیوهٔ روان برای نشاندادن این است که این پیوندها اهمیت دارند. چالش پاککردن احساس گناه نیست، بلکه فهمیدن آن است ــ اینکه تشخیص دهیم کدام بخشها به گذشته تعلق دارند، کدام به اکنون، و کدام میتوانند بهجای بار، به مراقبت بدل شوند.
درمان فضایی فراهم میکند تا این وفاداریهای متعارض را کاوش کنیم، برای آنچه نمیتوان با خود برد سوگواری کنیم و راههایی بیابیم تا پیوندمان را حفظ کنیم بیآنکه در آن فرسوده شویم.
اگر با دردِ جاگذاشتن عزیزانتان زندگی میکنید، بدانید که تنها نیستید. این احساس گناه، وقتی فهمیده شود، میتواند کمتر زنجیر و بیشتر پل باشد.
اگر این با تجربهٔ شما همطنین است، مایهٔ افتخار من خواهد بود که در جلسهای در کاوش آن همراهتان باشم.


